De gevolgen van overlijden voor uw eigen vermogen hangen voor een groot deel af van uw persoonlijke situatie en wensen. De vraag is vaak vooral hoe u uw vermogen op een fiscaal gunstige manier kunt nalaten aan uw kinderen en/of partner. Zowel bij een bescheiden als omvangrijk vermogen kan het daarom interessant zijn om u te oriënteren op de mogelijkheden.
Testament
Een testament is een door een notaris opgestelde verklaring van wat er na uw overlijden met uw nalatenschap moet gebeuren. Als u geen testament heeft, gaat de nalatenschap naar de wettelijke erfgenamen. Een testament is dus alleen nodig als u hiervan af wilt wijken. Dit kan bijvoorbeeld zijn als u een erfgenaam wilt onterven, of als u legaten (geldbedragen of bepaalde voorwerpen uit de nalatenschap) wilt nalaten aan bepaalde mensen of aan een goed doel.
Voor partners (echtgenoten en geregistreerde partners) is in het erfrecht geregeld dat de langstlevende het huis en goederen erft. Kinderen erven alleen een niet-opeisbare vordering. In veel gevallen is de nalatenschap hiermee voldoende geregeld. Als u ongeregistreerd samenwoont is een testament wel belangrijk om uw partner te laten erven.
Een andere reden om een testament te maken is als u vermogen heeft dat u op een zo (fiscaal) gunstig mogelijke manier wilt nalaten. De overweging hierbij is vaak dat het vermogen uiteindelijk bij de volgende generatie (de kinderen) terecht moet komen. U kunt dan bijvoorbeeld gebruik maken van een 'langstlevende testament', waarin is opgenomen dat de langstlevende partner het vruchtgebruik krijgt over bijvoorbeeld het huis en dit pas onder de erfgenamen wordt verdeeld na diens dood.
De fiscale aspecten van vermogensnalatenschap zijn complex. Het is dan ook verstandig advies in te winnen bij een financieel adviseur en/of notaris.
Schenkingen
Schenkingen vormen een manier om bij leven een deel van uw vermogen of andere zaken over te dragen. In de meeste gevallen hoeven schenkingen niet notarieel vastgelegd te worden. Dit is wel nodig als u bijvoorbeeld onroerende zaken of aandelen in uw eigen bedrijf wilt schenken.
Over schenkingen is belasting verschuldigd door de verkrijger, tenzij het onder een vrijstelling valt. De tarieven voor het schenkingsrecht zijn gelijk aan die van het successierecht.
- Voor schenkingen van ouders aan hun kinderen geldt een jaarlijkse voetvrijstelling. Dit betekent dat als u meer schenkt alleen het bedrag boven de voet wordt belast. (In 2008 lag de drempel bij € 4.479,- per kind per jaar).
- Voor andere schenkingen geldt een jaarlijkse drempelvrijstelling. Dit betekent dat als u meer schenkt de gehele vrijstelling vervalt. (In 2008 lag de drempel bij € 2.688,- per jaar).
Volgens de '180 dagen regeling' vallen schenkingen die binnen 180 dagen voor het overlijden worden gedaan onder de nalatenschap. Ook als de schenking al gedaan is wordt de waarde meegenomen in de successiebelasting.
Successierecht
Uw erfgenamen moeten belasting (successierecht) betalen over de erfenis. Het successierecht kent een progressief tarief dat afhangt van de hoogte van het geërfde bedrag en van de verwantschap tussen erflater en erfgenaam. Zo is het tarief voor kinderen die erven van hun ouders lager dan voor neven/nichten die erven van ooms/tantes. Tussen niet-verwanten is het tarief nog hoger.
Daarnaast zijn er vrijstellingen, waarvan de hoogte ook weer afhangt van de mate van verwantschap. Ook tussen echtgenoten en geregistreerde partners bestaan vrijstellingen. Er kunnen ook vrijstellingen gelden bij een gemeenschappelijke huishouding.
Meer informatie over successierecht, tarieven en vrijstellingen is te vinden in de brochure 'Belasting en erven' van de Belastingdienst.