Steeds meer mensen vormen tegenwoordig zelf hun levensovertuiging, vaak geïnspireerd door verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen. Dit gaat samen met het ontstaan van nieuwe rituelen, zowel in het leven als bij de dood. Twee opvallende nieuwe rituelen zijn de zogenaamde groene uitvaart en de roze uitvaart.
Persoonlijk en authentiek
Het voornaamste verschil met veel oude rituelen is een verschuiving in de betekenisgeving. In tegenstelling tot het strikt volgen van bestaande (religieuze) gebruiken en rituelen, bouwen veel nabestaanden tegenwoordig als het ware zélf een monument voor de overledene. Daarbij staan zijn of haar levensverhaal en de betekenis voor de nabestaanden staan centraal.
Nabestaanden willen de uitvaart op een authentieke en persoonlijke manier invullen. Alles hangt af van wie de overledene was en van de wensen en ideeën van de familie en andere nabestaanden. Muziek, kaarsen, gedichten en andere teksten, maar ook (video)projectie, of het samen versieren van de kist, kunnen een rituele rol spelen.
Groene en natuurlijke uitvaart
Meer dan de helft van de Nederlandse bevolking is de afgelopen jaren duurzamer gaan leven. Er is steeds meer mogelijk om ook de uitvaart op een duurzame wijze vorm te geven.
Zo is er bijvoorbeeld een groene uitvaart met 'groene' kisten van FSC-hout. Dit betekent dat het hout afkomstig is uit duurzaam beheerd bos. Voor elke geleverde kist plant men een jonge boom aan in de Nederlandse bossen van Staatsbosbeheer. Zo ontstaat een duurzaam ritueel, waarin de nieuwe boom symbool staat voor het leven dat nagelaten wordt aan de wereld.
Er zijn ook duurzame keuzes bij de grafsteen. De winning van natuursteen kost veel energie. Dus kiezen sommige mensen voor een zwerfkei, een glazen zerk of een milieuvriendelijk gewonnen steen.
De eerste natuurbegraafplaatsen in Nederland is Bergerbos. Hier staan vrijheid en natuurschoon centraal; er zijn geen hekken of openingstijden en geen geijkte rijen graven. De begrafenisstoet komt niet met de auto en zelfs de kist wordt na de uitvaartdienst in een bolderwagen naar de begraafplaats gebracht.
Roze uitvaart
Als iemand homoseksueel is, is er bij de uitvaart vaak behoefte om de homoseksualiteit van de overledene een goede plek te kunnen geven. Vriendschapsbanden spelen daarbij een belangrijke rol omdat een traditionele rolverdeling in familie en partnerschap niet vanzelfsprekend is.
Afhankelijk van de wensen van de overledene en nabestaanden kan de homoseksualiteit een thema zijn binnen de uitvaartdienst. Er is veel vrijheid om de uitvaart persoonlijk vorm te geven. Tijdens de dienst kan de homoseksualiteit meer aandacht krijgen door bijvoorbeeld een omwisseling van traditionele rollen (bijvoorbeeld vrouwelijke kistdragers), een roze geverfde kist of een regenboogvlag.
Ook is er gespecialiseerde begeleiding voor een 'roze' begrafenis of crematie.
Meer weten?
Meer informatie over groene, roze en andere vernieuwende uitvaarten kunt vindt u op de volgende websites: