Het islamitische geloof heeft duidelijk voorgeschreven rituelen rondom overlijden. Daarnaast zijn sommige gebruiken cultureel en regionaal bepaald. Voor Nederlandse moslims, meestal van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse of Indonesische afkomst, wordt de uitvaart vaak in het land van herkomst gehouden.
Wist u dat...
Het onder moslims gebruikelijk is dat de naaste familieleden na een sterfgeval geld geven aan een goed doel. Vroeger gaf men eten aan de armen, maar dat gebeurt tegenwoordig steeds minder.
Hoewel de islam verschillende stromingen kent – waaronder de Soennieten, de Sjiieten, de Alevieten en de Malikieten – zijn de uitvaartrituelen voor moslims grotendeels hetzelfde.
In Nederland hebben sommige openbare begraafplaatsen een islamitisch gedeelte ingericht, maar hier zijn meestal onvoldoende faciliteiten aanwezig om begraven te worden volgens de Islamitische codes. De uitvaart voor Turkse en Marokkaanse Nederlanders is hierdoor over het algemeen gericht op begraven in het land van herkomst, hoewel moslims eigenlijk streven naar een begrafenis dichtbij de plek van sterven.
Gebruiken voor de uitvaart
Er zijn specifieke regels voor moslims gedurende de laatste uren van een stervende. Men legt hem of haar op de rechterzijde met het gezicht in de richting van Mekka en fluistert de geloofsbelijdenis, de shahaada, in. Het is voor moslims zeer belangrijk om een stervende te bezoeken.
Nadat de dood is geconstateerd, sluit men de ogen van de overledene. Een rituele wassing, Ghusl, volgt. Men wast het lichaam drie maal: de eerste keer met lauw water, vervolgens met water met olijfblad en de derde keer met kamfer in het water. Na de reiniging wordt de overledene besprenkeld met rozenolie en gewikkeld in een witte katoenen doek, een kafan, die voor iedereen gelijk is. Uiterlijk vertoon is verboden.
De overledene wordt zo snel mogelijk begraven, liefst binnen 24 uur. Volgens de Nederlandse wet mogen uitvaartdiensten pas vanaf 36 uur na overlijden plaatsvinden, maar bij een natuurlijke dood kan men een vervroegde uitvaart aanvragen. Crematie is onder moslims niet toegestaan.
De uitvaart
Als een moslim in Nederland wordt begraven, houdt men een uitvaartdienst in de moskee. Na het gebed, Salat Aljanazah, dragen de mannen de kist met de overledene naar de islamitische begraafplaats. De kist is vaak bedekt met een kleed met de naam van Allah er op. Uit eerbetoon voor de overledene dragen zoveel mogelijk mannen uit de moslimgemeenschap de baar of de kist op weg naar het graf.
De overledene wordt in het graf op de rechterzijde en met het aangezicht richting Mekka gelegd. Moslims dichten het graf, dat niet versierd wordt maar met stenen of een heuveltje aarde wordt aangeduid. Het is een Islamitische regel dat een graf niet wordt geruimd. Er geldt een eeuwige grafrust.
Na de uitvaart
Na de dienst gaat iedereen naar het huis van de overledene om daar met elkaar te eten en drinken. Van de ontvangstruimte op een begraafplaats maakt men meestal geen gebruik.
Officieel duurt de rouwperiode maar drie dagen. Maar vaak neemt men een rouwperiode van ruim een maand in acht, vanuit culturele traditie, maar ook vanuit persoonlijke behoefte. In die periode komt men regelmatig bij elkaar om uit de Koran te lezen. Het graf is voor moslims geen plaats om te bidden. Het mag alleen bezocht worden om voor te lezen uit de Koran.
Meer weten?
Meer informatie over Islamitische uitvaartrituelen kunt u vinden op de volgende websites: