De katholieke rituelen rondom overlijden hebben een lange geschiedenis. Sommige tradities zijn vele eeuwen oud, andere zijn in de loop van de tijd veranderd. Tegenwoordig bestaat in Nederland veel vrijheid in de gebruiken rond een katholieke uitvaart. Zo kunnen katholieken bijvoorbeeld sinds de jaren zestig kiezen voor crematie in plaats van begraven.
Wist u dat...
Bij het overlijden van jonge kinderen een 'engelenmis' wordt gegeven? Dit heet zo omdat volgens de katholieke leer de kinderziel door zijn reinheid en puurheid rechtstreeks naar de hemel gaat.
Zielenrust
Rooms-katholieken geloven in het voortbestaan van de ziel van de overledene na de dood. Het hiernamaals bestaat uit het vagevuur, de hemel en de hel. Het vagevuur is een zuiverende tussenfase waar mensen voor hun zonden moeten boeten, voordat ze tot de hemel worden toegelaten. Veel uitvaartgewoonten en -rituelen zijn erop gericht dat de ziel van de overledene in de hemel terecht komt.
De katholieke kerk kent zeven gewijde rituelen waarin de gelovige de nabijheid van God wil ervaren. Dit zijn de sacramenten, die teruggaan op het woord en leven van Jezus Christus. Mensen in levensgevaar krijgen het laatste sacrament: het heilig oliesel, gericht op de reiniging van de ziel.
Voor de uitvaartmis
Bij de voorbereiding van een katholieke begrafenis of crematie speelt de priester of pastoor een belangrijke rol. Hij helpt vaak de nabestaanden met het uitzoeken van de teksten en keuzes voor muziek. De traditie om een dodenwake te houden is steeds minder gebruikelijk. Men houdt meestal een avondwake op de avond voor de begrafenis of crematie in de kerk, in aanwezigheid van vrienden en bekenden. Hier spreekt men over het leven van de overledene, bidt voor vergeving van zijn zonden, en er worden teksten gelezen en liederen gezongen. De avondwake bereidt de nabestaanden mentaal voor op de uitvaart.
De uitvaartmis
De directe nabestaanden begeleiden de kist naar de kerk voor de uitvaartmis. De uitvaart is vastgelegd in een
requiemmis, gericht op de reiniging en de rust van de ziel van de overledene. De priester of pastoor leidt de gebeden en gezangen, tot aan de 'absoute'. Dit ritueel, waarbij de priester de kist met wijwater besprenkelt en bewierookt, sluit de mis af. Na de mis volgen de aanwezigen de priester en misdienaars de kerk uit, naar het kerkhof. Men wacht bij de begraafplaats op de dragers met de kist. Hier zegent en bewierookt men het graf. Als de kist in het graf is gelaten, bidt de priester het Onze Vader en strooit hij een schepje aarde op de kist met de woorden 'Gij bent stof en tot stof zult gij wederkeren.' De nabestaanden en andere aanwezigen kunnen vervolgens ook een schepje aarde op de kist strooien, wijwater sprenkelen of bloemen strooien. Gewoonlijk is hierna een
koffietafel bij familie thuis of in een gehuurde gelegenheid. Later draagt men vaak op verjaardagen en op de sterfdag een mis op, om te bidden voor de overledene en andere overleden familieleden.
Meer weten?Meer informatie over katholieke uitvaartrituelen kunt u vinden op de volgende websites: