Verschillende afscheidsdiensten
Er zijn veel verschillende afscheidsdiensten mogelijk. Soms houdt men zich aan strikte culturele of religieuze codes en regels. Andere uitvaarten worden juist gekenmerkt door een grote vrijheid en persoonlijke keuzes. Uitvaarten in Nederland volgen meestal een gebruikelijk patroon, waarbij het grootste onderscheid te maken is tussen een begrafenisdienst en een crematiedienst.
Aspecten als bloemen, muziek, catering, het opbaren en het condoleren, vormen een onderdeel van bijna iedere uitvaart. Bij de keuzes en de praktische uitvoering hiervan kan men naast de uitvaartverzorger ook professionele begeleiding zoeken in de vorm van een ceremoniemeester bij de afscheidsdienst. Bespreek wel vantevoren met de uitvaartleider welke rol hij of zij inneemt: prominent aanwezig of juist meer op de achtergrond.
Als u een uitgebreidere afscheidsdienst wilt houden, dan kunt u bijvoorbeeld een of meer naasten vragen om te spreken. Naast persoonlijke toespraken worden ook vaak teksten zoals poëzie of teksten uit de Bijbel gebruikt.
Opbaren: thuis of in rouwcentrum
Opbaren is niet verplicht, maar het is zeer gebruikelijk. Het gebeurt vaak thuis of in een rouwcentrum, maar er zijn ook andere locaties voor de opbaring mogelijk, zoals een verzorginghuis, een kerk of een verenigingsgebouw.
In een rouwcentrum zijn speciale faciliteiten voor de koeling van de overledene. Opbaren thuis kan op bed of in een kist. Hiervoor moeten dan wel speciale kist- of bedkoelingen geïnstalleerd worden.
Net als de uitvaartplechtigheid is de aankleding van de opbaring vaak geïnspireerd op de culturele achtergrond of religieuze overtuiging. Bloemen, kaarsen, kleden of voorwerpen met emotionele waarde spelen dan een rol.
Thuis is hiertoe natuurlijk veel vrijheid, maar ook in een rouwcentrum of andere locatie kan men vaak zelf de opbaring vormgeven.
Condoleren
Condoleren betekent letterlijk het betuigen van steun en medeleven aan de nabestaanden bij het verlies van een dierbare. Dat kan op verschillende manieren.
Na veel uitvaartdiensten is het gebruikelijk dat de aanwezigen samen nog wat eten of drinken. Dit moment wordt vaak gebruikt om de directe nabestaanden persoonlijk te condoleren.
Ook kan de familie een condoleanceavond houden voorafgaand aan de uitvaart, zodat ze meer aandacht kunnen hebben voor de bezoekers. Veelal is er op zo'n avond ook de mogelijkheid tot afscheid nemen van de overledene als hij of zij ligt opgebaard.
Op een condoleanceavond of bij de uitvaartplechtigheid maakt men vaak gebruik van een condoleanceboek of –register, dat de aanwezigen kunnen tekenen. De uitvaartondernemer kan dit leveren, maar men kan er ook voor kiezen om zelf een condoleanceboek te kopen. Tegenwoordig zijn ook condoleanceregisters op internet heel gebruikelijk.
Als men niet aanwezig kan zijn bij de uitvaart, stuurt men gewoonlijk een condoleancekaart naar de directe nabestaanden.